Chấp nhận thanh toán thẻ trên thiết bị di động (mPOS) – là gì, vì sao và khó khăn khi triển khai tại Việt Nam

Mình bắt đầu biết đến khái niệm về Chấp nhận thẻ trên thiết bị di động từ năm 2010, khi nghe đến Square (squareup.com) – một giải pháp chấp nhận thẻ đã khá phổ biến ở bển. Từ đó đến nay vẫn ấp ủ mang món này ra thị trường Việt mình nhưng mà vẫn còn vướng víu quá nhiều thứ mà chưa thể thực hiện được. Gần đây có nhiều bạn gọi hỏi mình về món này, về mấy Bank triển khai mPOS tại Việt Nam nên sẵn tiện làm một bài chia sẻ cùng cả nhà.

Vậy mPOS là gì ?

Trước khi tìm hiểu về mPOS chắc có lẽ chúng ta phải đi qua khái niệm về thiết bị POS (Point Of Sale). Đó là một thiết bị mà các bạn thường thấy ở các nhà hàng, siêu thị với các thương hiệu và hình dạng khác nhau nhưng đại khái là nó sẽ giống với cái hình bên. Thế rồi khi bạn mua hàng, dùng bữa ăn xong, thay vì dùng tiền mặt, bạn sẽ cà thẻ (debit hay còn gọi là thẻ ATM, credit, prepaid…) vào máy để thanh toán.

Thế còn mPOS lại khác, mPOS là một giải pháp bao gồm: một đầu đọc thẻ và một phần mềm cài đặt trên điện thoại di động. Đầu đọc thẻ sẽ cắm vào điện thoại và kết nối với phần mềm trong điện thoại (qua nhiều cách thức khác nhau, mình sẽ nói sau) để đóng vai trò như một POS truyền thống. Khách hàng sẽ cà thẻ (hoắc cắm thẻ nếu là thẻ CHIP) vào đầu đọc thẻ và cũng tiến hành các thao tác như bình thường. Tuy nhiên, có 2 điểm khác biệt đặc trưng của mPOS đó là: bạn sẽ ký tên trên màn hình điện thoại (hoặc máy tính bảng) thay vì ký trên giấy và hóa đơn sẽ không in ra giấy mà sẽ gửi trực tiếp qua SMS/Email tới cho bạn (vừa tiết kiệm vừa bảo vệ môi trường, quá tuyệt!!!)

Đây,có thể tạm hình dung cái mPOS nó như này:

Vì sao cần triển khai mPOS

Lý do rất đơn giản. Chúng ta thấy POS thông thường cũng đáp ứng được nhu cầu thanh toán, nhưng do giá thành khá cao, và đặc biệt cao với các loại POS không dây (WIFI, GPRS…) nên dẫn đến không thể triển khai bừa bãi, đến cả các merchant (điểm chấp nhận thanh toán thẻ) nhỏ lẻ như cửa hàng tạp hóa, tiệm bán sim thẻ được. Nhưng với mPOS lại khác, tùy vào loại thiết bị đầu đọc, giá có thể tăng giảm khác nhau nhưng vẫn rẻ hơn POS. Đặc biệt với loại đầu đọc thẻ đơn giản nhất, chỉ hỗ trợ thẻ từ và không có PINPAD thì giá bán có khi chỉ là 1-2USD. Một cái giá quá phù hợp.

Các loại đầu đọc thẻ của mPOS

Nói về các loại đầu đọc thẻ thì muôn hình vạn trạng, đa dạng và phong phú đến từ các nhà cung cấp khác nhau. Từ  hàng dõm đến chính hãng, từ Tàu đến Tây… nhưng ta có thể phân loại theo từng khía cạnh như sau:

  • Thứ nhất, xét về phương thức kết nối của đầu đọc thẻ (DDT) với điện thoại (hay chính xác là phần mềm trong điện thoại) thì sẽ có 03 loại: kết nối qua cổng audio (headphone), kết nối qua cổng dữ liệu của iPhone và loại thứ ba là kết nối không dây với điện thoại qua Bluetooth (răng xanh 😀 ). Nhìn chung về cách nào đi nữa thì giữa đầu đọc thẻ và điện thoại sẽ truyền dẫn một số đoạn dữ liệu được mã hóa theo cấu trúc lệnh quy định sẵn nhằm mục đích điều khiển, truyền dữ liệu thẻ …
  • Thứ hai, xét về loại thẻ hỗ trợ thì cũng có 03 loại: loại đầu đọc thẻ chỉ hỗ trợ thẻ từ (giá rẻ nhất), loại đầu đọc hỗ trợ thẻ chip (giá cao hơn) và loại hỗ trợ cả từ cả chip thì tất nhiên là cao nhất rồi :). Thẻ từ thì cà, thẻ chip thì cắm vào đầu đọc.
  • Thứ ba, xét về khả năng nhập PIN trên đầu đọc thì có 02 loại: một loại đơn giản không có PINPAD và một loại có luôn PINPAD (thậm chí cả màn hình) trên đầu đọc thẻ để khách hàng có thể nhập PIN trên đó.

Do khuôn khổ bài viết, mình chỉ điểm mặt đặt tên vài loại đầu đọc bên dưới, các bạn có thể gúc gờ ra cả mớ 😀

Đây là loại đầu đọc cắm cổng Audio và chỉ hỗ trợ thẻ từ.

Còn đây là loại đầu đọc thẻ hỗ trợ thẻ chip và cắm vào cổng sạc của iPhone

Và đây, là loại đầu đọc thẻ két nối qua Bluetooth cò cả bàn phím để nhập PIN.

Các hướng triển khai mPOS

Hiện nay đang có 3 hướng triển khai chính đó là: mua thiết bị về và tự triển khai giải pháp phần mềm, mua giải pháp trọn gói từ đối tác và thứ ba là thuê giải pháp và chia sẻ phí. Mỗi phương án lại có ưu nhược riêng của nó, mình cũng chỉ xin đưa ra ý kiến chủ quan như sau:

  • Với giải pháp mua thiết bị và tự triển khai giải pháp phần mềm: món này chi phí triển khai rẻ, đầu đọc thẻ mua rẻ, customize thoải mái và hoàn toàn chủ động về giải pháp, không phải chia sẻ phí với bên nào khác. Nhưng nhược điểm là: sẽ cần certify giải pháp với VISA, MASTER để được công nhận là có chứng chỉ PCI DSS thì mới có thể triển khai với thẻ tín dụng được, còn với thẻ nội địa thì sẽ bàn ở phần sau.
  • Với các giải pháp thuê giải pháp của đối tác và chỉ mua đầu đọc thẻ  thì được cái chi phí đầu tư ban đầu không cao tuy nhiên nhược điểm là sẽ phụ thuộc và chia sẻ phí với đối tác forever. Chưa kể một số đối tấc còn route cái luồng giao dịch sang tận server của đối tác ở nước ngoài để xử lý sau đó mới vòng về Việt Nam và về bank, mà hình như điều này Ngân hàng nhà nước không chấp thuận thì phải 😉 hehe.
  • Phương án cuối là mua giải pháp của đối tác và đầu đọc thẻ: chủ động hơn, không cần chia sẻ phí nhưng chi phí sẽ cao hơn. Có rất nhiều hãng, nhiều đối tác cung cấp mPOS. Có thể nói chưa bao giờ mPOS nở rộ như thế,  nhưng có lẽ không tiện nêu tên ở đây ko lại bảo mình quảng cáo 😀

Việc lựa chọn phương án nào sẽ tùy vào cách nhìn, định hướng của mỗi ngân hàng cũng như tùy vào lực lượng IT làm developer mà bank đang có, sẽ có và mong muốn có.

Những khó khăn gặp phải khi triển khai mPOS tại Việt Nam

Nói chung là triển khai một cái gì mới ở Việt Nam cũng khó chứ không riêng “thằng cu” mPOS này =)). Thế còn khi vác thằng mPOS này về mình thì bị vướng mấy chỗ:

  • Thứ nhất, tâm lý ngại thay đổi, lấy cũ áp mới của một bộ phận không nhỏ các thánh. Không bao giờ sửa đổi quy trình để phục vụ khách hàng tốt hơn mà luôn có tâm lý “Tôi đang làm như này chuẩn rồi, cái mới vào phải tuân thủ quy trình tôi đã có”. Mà cái điều đó thì làm sao mà phù hợp được, mPOS thì phải khác POS thường chứ giống nhau thì sinh ra mPOS làm cái gì.
  • Thứ hai, thị trường Việt Nam đa phần là thẻ debit. Cả thị trường 74 triệu thẻ thì  hầu hết là thẻ ghi nợ (chiếm gần 92%), còn lại là thẻ tín dụng (chiếm gần 4%) và thẻ trả trước (trên 4%). Như vậy khi triển khai mPOS sẽ không thể bỏ lỡ thị trường to lớn này dẫn đến việc phải hỗ trợ thao tác nhập PIN. Nhập PIN trên điện thoại thì không được vì nguy cơ bị capture cao dẫn đến cần nhập PIN trên đầu đọc thẻ, tuy nhiên nhập trên đầu đọc thẻ thì hầu hết các đầu đọc thẻ hiện nay chỉ hỗ trợ mã hóa PIN theo 3DES chứ chưa tạo PINBLOCK dựa vào TMK, TPK… nên đều bị các thánh đã nói đến bên trên phán là không an toàn, không chấp nhận giải pháp này. Cũng có một số hướng đi là nhập mã xác thực SMS sau khi cà thẻ nhưng thế thì KH lại phải đăng ký trước và vô hình chung giới hạn số lượng thẻ sử dụng được mPOS.
  • Thứ ba, khách hàng chưa tin tưởng vì lo sợ  một kẻ nào đó làm một phần mềm y hệt, một đầu đọc thẻ y hệt thì sẽ thoải mái capture thông tin thẻ và PIN của khách hàng. Ngân hàng sẽ phải có biện pháp để khách hàng nhận diện và xác thực được đối tượng merchant.

Nói tóm lại, sẽ là tất yếu, nhưng sẽ phải dần dần. Một số bank ở VN (<=4) đã triển khai mPOS nhưng đa phần dừng lại ở mức chấp nhận thẻ tín dụng vì nó ko cần PIN. Tuy nhiên, triển khai lấy Brand thì tốt, nhưng chưa thực sự phổ biến, mình đang mong chờ một ngày được nhìn thấy và quẹt thẻ trên mPOS mà chưa gặp 😀

Tạm thời như vậy, nếu các bạn quan tâm, mình sẽ có một bài cụ thể, đi sâu hơn về công nghệ, về cách thức trao đổi tin giữa đầu đọc và phần mềm trên Mobile và demo làm thử vài giao dịch quẹt thẻ và đọc thông tin thẻ thử xem. Chúc cả nhà cuối tuần vui vẻ.

Advertisements

One thought on “Chấp nhận thanh toán thẻ trên thiết bị di động (mPOS) – là gì, vì sao và khó khăn khi triển khai tại Việt Nam

  1. Hi Thang, Bai viet cua Thang ve mPOS rat thu vi va sat sao voi thuc trang thi truong the cua Vietnam. Minh muon trao doi them voi Thang ve mot so thong tin cu the hon. Neu duoc, Thang lien he lai gium o dia chi email duoi day nhe. Thanks, Lynn

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s